กู่สันตรัตน์ 
ทางด้านทิศตะวันออกซึ่งเป็นด้านหน้าปราสาทมีซุมประตูทางเข้าหรือโคปุระ ก่อด้วยศิลาแลง ส่วนประตูทางเข้านั้น ปรากฏให้เห็นว่ามีแผ่นทับหลังอยู่เหนือประตู กับมีเสาประดับที่กรอบประตูทั้งสองด้าน แผ่นทับหลังและเสาประดับกรอบประตูทำด้วยหินทรายแต่ไม่มีการสลักลายใดๆ ทั้งสิ้น จึงดูคล้ายกับว่าทำยังไม่เสร็จ องค์ปราสาทมีลักษณะรูปสี่เหลี่ยมย่อมุม มีประตูทางเข้าอยู่ทางทิศตะวันออก ส่วนทางทิศเหนือทิศใต้และทิศตะวันตกเป็นประตูหลอก
เมื่อพิจารณาเฉพาะองค์ปราสาทแล้วสันนิฐานได้ว่ากู่สันตรัตน์ยังสร้างไม่เสร็จสมบูรณ์ เพราะทางด้านหน้าตอนบนนั้นมีช่องว่างเว้นไว้ เป็นช่องสามเหลี่ยม ซึ่งส่วนนี้เมื่อเสร็จสมบูรณ์ก็คือหน้าบัน ที่จะทำด้วยหินทรายซึ่งคงต้องสลักลวดลายประกอบด้วย สิ่งสำคัญต่อมาคือแผ่นทับหลัง ที่ตั้งอยู่เหนือกรอบประตูนั้นมีแผ่นหินทรายวางไว้ แต่ยังไม่มีการสักลวดลายใดๆ ทั้งสิ้น
โดยทั่วไปแผ่นทับหลังต้องมีการสลักลายหรือภาพประกอบไว้เสมอ แม้เสาประดับกรอบประตูทั้ง 2 ด้าน ก็มักสลักลายประดับเช่นกัน แต่เสาที่อยู่ติดกรอบประตูทางด้านซ้ายนั้นยังเป็นแท่งหินทรายเรียบๆ อยู่ไม่มีลวดลายใดๆ ทั้งสิ้นคงมีเฉพาะเสาประดับกรอบประตูทางด้านขวาของปราสาทเท่านั้น ที่ได้สลักลายไว้อย่างคร่าวๆ จากลักษณะดังกล่าวจึงเป็นหลักฐาน สันนิฐาน ได้ว่า ปราสาทองค์นี้ยังสร้างไม่เสร็จ แต่ช่างได้สร้างไปตามแบบที่เป็นลักษณะเฉพาะของขอม คือแม้องค์ปราสามจะก่อด้วยหินทรายหรือศิลาแลง แต่ส่วนสำคัญทั้ง 3 คือ หน้าบัน ทับหลัง และเสาประดับกรอบประตูต้อง ทำด้วยหินทรายเสมอ ทั้งนี้เพราะหินทรายมีคุณสมบัติเหมาะกับการแกะสลัก ในสถาปัตยกรรมหินทรายโดยเฉพาะ
บ้านกู่สันตรัตน์ หมู่ที่ 2 ตำบลกู่สันตรัตน์ อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม บ้านกู่สันตรัตน์ สมัยก่อนเรียกผู้นำหมู่บ้านว่ากวนบ้าน และตาแสง ซึ่งกวนบ้านก็หมายถึง ผู้ใหญ่บ้านในสมัยปัจจุบัน และตาแสงก็คือกำนันในสมัยปัจจุบัน ผู้ก่อตั้งบ้านกู่สันตรัตน์ เป็นคนแรก ก็คือ พ่อใหญ่พันนา (เป็นพรานล่าสัตว์)เดิมบ้าน กู่สันตรัตน์แตกออกจาก บ้านกู่โนนเมือง ซึ่งบ้านกู่โนนเมืองก็แตกออกจากนครจำปาศรี (สมัยทวารวดี)อีกทีหนึ่ง สาเหตุการแตกแยกก็คือ สมัยนั้นมีท้าวมหาชนะชัยเป็นผู้ปกครอง และต่อมามีการลือว่าท้าวมหาชนะชัยเป็นผีปอบ เป็นผีเป้า เพราะผู้คนล้มตายจำนวนมากด้วยโรคฮ่า หรืออหิวาตักโรคในสมัยปัจจุบัน ชาวบ้าน จึงเข้าใจว่าท้าวมหาชนะชัยเป็นปอบเป็นเป้า เมื่อท้าวมหาชนะชัยได้เสียชีวิตลง ชาวบ้านก็แตกแยกกันไปอยู่ตามสถานที่ต่างๆ เดิมที่ตั้งของบ้านกู่สันตรัตน์มีชาวเสลภูมิมาอยู่ก่อนแล้วจำนวน 3 ครัวเรือน แต่ยังไม่ตั้งเป็นหมู่บ้าน และเมื่อมีคนมาอยู่เพิ่มขึ้นจึงมีการตั้งบ้านตามสถานที่สำคัญคือบ้านกู่สันตรัตน์เพราะตั้งอยู่ใกล้กับกู่สันตรัตน์ ปัจจุบัน มีผู้นำคือ กำนันถิน ปะนาตา มี 61 ครัวเรือน และอาชีพหลักของชาวบ้านก็คืออาชีพทำนา อาชีพรอง ก็คือรับจ้างทั่วไป และเลี้ยงสัตว์เป็นบางส่วน
องค์ประกอบส่วนต่าง ๆ ของกู่สันตรัตน์
• ซุ้มประตู หรือโคปุระ อยู่ตรงกลางของกำแพงแก้วทางด้าน ทิศตะวันออกเป็นอาคารก่อด้วยศิลาแลงมีฐานเตี้ยแผนผังรูปกากบาด โดยมีห้องกลางเป็นห้องโถงใหญ่และมีห้องเล็กอยู่ที่ปีกทั้ง 2 ช้าง คือด้านทิศเหนือและด้านทิศใต้
• บรรณาลัย อยู่ด้านในของกำแพงแก้ว ตั้งอยู่บริเวณมุมด้าน ทิศตะวันออกเฉียงใต้มีแผนผังเป็นทรงสี่เหลี่ยมผืนผ้าก่อด้วยศิลาแลงส่วนบนของผนังมีการเจาะเป็นช่องหน้าต่างขนาดเล็ก
องค์ปราสาทด้านหน้า
• องค์ปราสาท เป็นปราสาทขนาดย่อมๆ ตั้งอยู่ตรงกลางของกำแพงแก้วเป็นปราสวาทก่อด้วยศิลาแลงมีขนาดความกว้าง 7 เมตร ยาว 8 เมตร แผนผังเป็นทรงสี่เหลี่ยมจัตตุรัสย่อมุมและมีมุขต่อยื่นออกมาด้านหน้า ทางด้านทิศตะวันออกที่ใช้เป็นช่องทางเข้าสู่ห้องครรภคฤหะ
องค์ปราสาทด้านหลัง
• ลานศิลาแลง ทางด้านหน้าขององค์ปราสาทจะเป็นลานศิลาแลง ก่อเป็นชาลา ทรงสี่เหลี่ยมจัตุรัสย่อมุมขนาด 6.8 เมตร ต่อเชื่อมคล้ายทางเดินไปยังโคปุระ โดย มีร่องรอยการเจาะหลุมเสาอยู่ที่มุมทั้ง 4 ด้าน ซึ่งสอดคล้องกับการเจาะรอยสกัด บนหน้าบันของมุขปราสาทประธาน และจากการพบเศษกระเบื้อง มุงหลังคาจำนวนมากจากการขุดแต่ง จึงสันนิฐานได้ว่าแต่เดิมอาคารนี้คงเป็นอาคารแบบหลังคาเครื่องไม้มุงกระเบื้องเพื่อใช้ประกอบกิจกรรมทางศาสนา ก่อนเข้าสู่องค์ปราสาทประธาน แต่ปัจจุบันยังคงมีแต่ลานศิลาแลงเท่านั้น
การเดินทาง
ใช้เส้นทางหมายเลข 2040 ผ่านอำเภอแกดำ อำเภอวาปีปทุม เลี้ยวขวาเข้าเส้นทางหมายเลข 2045 (เข้าอำเภอนาดูน) ประมาณ 1 กิโลเมตร จะอยู่ทางขวามือ
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น